Blog Listem

8 Haziran 2012 Cuma

Söhrab Sipehri





Söhrab Sipehri
Tərcümə: Güntay Gəncalp


Gecənin bataqlığında

          Uzunca zamandır bu yalnızlıqda,
          Səssizlik boyası var dodağımda.
          Uzaqdan çağırır bir səs, ancaq ki,
Ayağım ilişmiş qaranlıqlarda.
*
İynə ucu boyda dəlik də yoxdur,
Divarlar, qapılar hörülmüş çox sərt.
Zindandan qurtulmuş kabusdur sanki,
Yerlərdə sürünən kölgələr, əvət.
*
Nəfəslər darqındır, nəfəslər solqun,
Üzlərdə sevinc və təravət ölmüş.
Bu tutqun havada həyat izi yox,
Mutluluq məchul bir yerdə gömülmüş.
*
Gecənin görünməz sehirli əli,
Qapını üzümə möhkəmcə örtür.
Nə qədər vurnuxub, çabalasam da,
Gecə rişxənd ilə üzümə gülür.
*
Gündüz düşündüyüm düşüncələri,
Gecə yoldan gəlib tüstüyə boğdu.
Gecələr uçuşan xəyallarımı,
Gündüz ışığıyla yoxluğa soxdu.
*
Boyanmış səssizlik boyası ilə,
Mənim tək hər kəsin dodağı əvət.
Ayaqlar gecənin bataqlığında-
Bağlanmış, kimsədə yox bir hərəkət.
05.06.2012

Ilğım*

Hava günəşlidir və bozqır** geniş,
Orda nə bir bitki, nə bir ağac var.
Quzğun səsi vardır orada yalnız,
Bozqırdan çəkilib getmiş mahnılar.
*
Tozlardan hörülmüş pərdə dalında,
Titrək qara nöqtə vardır uzaqda.
Yolunu itirmiş bir insandır o,
Yol axtarmaqdadır, yorqun ayaqla.
*
İşdən düşmüş artıq yorqun bədəni
Görünmür gözləri tozdan, torpaqdan
Susuzluq qurutmuş dodaqlarını,
Çılpaq ayağını dalamış tikan.
*
Üfüqlərə doğru yürüdükcə o,
Görünür gözünə uzaqlarda su.
Bir az yürüdükdən sonra görür ki,
Görünən su deyil, sanki bir yuxu.
06.06.2012


Qaranlıq meyvə
Yağmurlu ağaclar ışıq içirdi,
Sardı yaşıllığı titrək bir nəfəs.
O, gəldi bağçaya içində ışıq,
Yox oldu kölgəsi mahnı deyərək.
*
Budaq baş əymişdi ona, sərxoşça,
Yarpaq dünyasından o isə, üstün.
Bağçada coşurdu yaşıl duyqular,
Onunsa köksündə sevinc büsbütün.
*
Meyvəsinin rəngi qorxu rəngində,
Bir ağac canlandı onun yolunda.
Onunsa düşündə*** dolaşdı bir sirr
O, bunu görmüşdü bir yuxusunda.
*
Əlləri titrədi, qorxdu ağacdan,
Meyvə dərmək üçün ağaca vardı.
Qorxunu yenərək öz içində o,
Varıb da ağacdan meyvə qopardı.
08.06.2012.


Müəmma quşu

Bu çinar üstündə uzun zamandır,
Müəmma rəngində bir quş oturmuş.
Onun səsi heç bir rəngə bənzəməz,
Mənim tək onu da yalnızlıq sarmış.

Səssizlik içində burxulub qalmış,
İçi tufanlarla dolu olsa da.
Sözlə dolu sükut qırılsa bir gün,
Bu ev tam olaraq gedəcək bada.

Səsini içində boğsa da o quş,
Onun səssizliyi səslə doludur.
Anılar gözünün önündən keçir,
Gövdəsi yuxunun görüntüsüdür.

Darlıqdan qurtulmuş onun qanadı,
Həyat uzaqlarda bir sərab sanki
Düşmüşdü divara yorqun kölgəsi,
Divarın üstündə uyuyan kimi.

Baxışları dalmış dərin düşlərə,
Gözlərindəki də deyildir həvəs.
Onun sükutuyla bağlantım vardır
Gözləri kiməsylə söhbət eyləməz.

Könüldə yol gedər bu quş öyküsü
Qəlbə yerləşməyən, bir xəyaldır boş.
İtkin şəhərlərlə ilintisi var,
Bu yerdə qəribdir, müəmmalı quş.
20. 07. 2012


Tüstü dumanlanır

Tüstü dumanlanır səssizliyimdən
Kimsə xəbər tutmaz viran dünyamdan
Yanmış ürəyimlə danışıram mən
Bu əfsanə bilməm bitər nə zaman?

Gecə ətəyindən əlimi çəkdim
Səhərin saçına bürünüm deyə
Üzməyi bilmədən sahildən atdım
Özümü dənizin dərinliyinə

Divarın üstündə kimsə görmədi
Məğlublar rəngindən başqa bir boya
Xəyalın gözləri axır sürəkli
Ümidə bağlanar bəlkə doğruca

Karvan getmiş və mən qalmışam yalnız
Bu mənzilə ayaq basdığım gündən
Bu atəş içində canım yansa da
Ancaq yaxılmağa könül verdim mən

Səhər gülümsəyir şəhər yoluna
Qaranlıq sürünür evlər üstündən
Yaxılmış könlümün sözü var xeyli
Tüstü dumanlanır səssizliyimdən
20. 07. 2012


Qəmli qəm
Soyuq bir gecədir və mən kədərli
Yollar çox uzaqdır mən isə yorqun
Çıraqlar ölmüşdür, hər yan qaranlıq

Və mən yol gedirəm yalnız başıma
Adamlar arxada qalmış, uzaqda
Divarın üstündən keçdi bir kölgə
Artırdı qəmimin üstünə bir qəm

Qaranlığın fikri və bu viranə
Gizlin əfsanələr uyudurmaq üçün
Səssizcə yürüyüb girdi könlümə

Yoxdur heç bir rəng ki, mənə söyləsin
Səbirlə bəklə də, yoldadır səhər
Bəzən içərimdən qopur bu fəryad:
Necə də qaranlıq olmuş bu gecə!

Hardadır könlümü isidən gülüş?
Hardadır dənizə düşəcək damla?
Hardadır arxamda duracaq qaya?

Sanki gecə bir az rütubətlidir
Bir çox insanların könlündə qəm var
Ancaq mənim qəmim, daha qəmlidir.
20. 07. 2012


Soyuq qanlı

Paslanmışdır artıq mənim hekayəm
Gecə nəfəsiylə bağlantım vardır
Onun dodağına ışıq qonarsa
Könlüm sanar onu dadlı gülücük

Böylə sorar onun xumar gözləri:
Qəlbə ışıq verən çıraq hardadır?
Kədərlənən hər kəs mənə söylədi:
Hardadır könlümü yandıran atəş?

Kərpiçlər sökülüb düşür divardan
Artıq bu divarı onarmaq olmaz
Onu sökmək üçün külüng gərəkməz
Sel gəlib divarı tamam yıxacaq

Keçir də zamanın ıslaq küləyi
Bizim gövdəmizin rəngi tökülür
Bu evin tavanı uçmaq üzrədir
Uçub töküləcək başımıza tam
20. 07. 2012



* Ilğım-sərab
** Bozqır- çöllük, biyaban.
*** Düş-xəyal.

29 Nisan 2012 Pazar

Alma



*
Alma

Sən güldün,
Bilmədin
nə həyəcanla
Bağçadan bir alma oğurladım mən.
Bağban qoşdu mənim arxamca,
Gəldi,
Almacığı sənin əlində gördü.
Qəzəb-qəzəblə bir mənə baxdı.
Dişlədiyin alma sənin əlindən
Torpağa düşərək susqunca getdin
Getdin də könlümü viran etdin sən
İndi illərdir ki, ayaqlarının
Gediş səsi məni incidir hər an
Və mən düşünürəm dalqınca,
Nədən
Kiçik bağçamızda alma yox idi?
Həmid Müsəddiq
Çevirən: Güntay
1986-Kürdistan-Mərivan

سیب

تو بمن خندیدی
و نمی دانستی من
به چه دلهره از باغچه همسایه
سیب را دزدیدم
باغبان از پی من تند دوید
سیب را دست تو دید
غضب آلوده به من کرد نگاه
سیب دندان زده از دست تو افتاد به خاک
و تو رفتی...
و هنوز سالهاست خش خش پای تو تکرار کنان
می دهد آزارم
و من اندیشه کنان سخت در این پندارم
که چرا باغچه کوچک ما سیب نداشت!

10 Haziran 2011 Cuma

Üzündəki qızıl gül


Jan Jino (Fransa)
Mən bağçanın güllərini suvaranda
Sən eyvanda oturmuşdun
Uca səslə bir şeirimi oxuyurdun:
"Həyat seçmək
Könül vermək, könül almaq
ve sevməkdir, sevilməkdir"
Mən güllərin üzərinə su çilədim
Və sonra da qalan suyu çilim çilim
Üzərinə çilədim mən
Sən etiraz eyləyərək dedin: "Niyə, bu ne işdi?"
Mənsə cavab verdim sənə
Gülə gülə:
"Gözəl pərim
Yoxsa sənin üzündəki qızıl güllər
Suvarılmaq istəmirlər?"

Şandur Petufi

Şandur Petufi
1.
Bizim həyatımız (Məcaristan)
Sən baharı sevirsən
Mən payızı sevirəm
Sənin həyatın bahar
Mənim həyatım payız
Sənin al yanaqların
Baharın qızıl gülü
Mənim yorğun gözlərim
Payızın solğun günü
Bircə addım irəli götürsəydim əgər mən
Sərt qışın buz bağlamış qapısına çatardım
Bircə addım irəli götürsəydin əgər sən
Bircə addım geriyə qayıtsaydım əgər mən
Bir birə ulaşardıq
Sevimli yay fəslində
Nə sən irəli gəldin
Nə mən geriyə döndüm
Sənin həyatın bahar
Mənim həyatım...
2. 
Məcaristanın istiqlalı
Yuxumda gördüm mən müharibəni
Məcarları hərbə çağırırdılar
Hərbə çağrış üçün gəzdirirdilər
Qanlı bir qılıncı diyarbadiyar
 
Bu qanlı qılıncı görcəyin bütün
Damarlarda qeyrət qanı qaynadı
Pul üçün deyildi bu mübarizə
Azadlıq, istiqlal hədəfin adı
 
O gün sənlə mənim toy günümüzdü
Hazırlıq görürdük toya sevgilim
Mənsə toy fikrimi deyişdim çünkü
Məni de savaşa çağrırdı elim
 
Nə qədər çətindir toy günü ancaq
Həyatdan əl üzmək, bil sevgilim sən
Tale belə sevsə mən can verərəm
Məndən can istərsə anamız vətən
 
Ölmək el yolunda, vətən yolunda
Nə qədər müqəddəs, nə qədər yüksək
Bütün ləzzətlərdən mənalı, üstün
Ölümlə həyatdan səmər götürmək
 
 

29 Ekim 2010 Cuma

Yeni kitab




             Cavanşır Muğanlı´nın "Qırmızı balıq" adlı uşaqlar üçün yazılmış kiçik romanı İranda yayımlanmışdır. İlgilənənlərin diqqətinə duyurulur. Kitabın cildini burdan görə bilərsiniz.

25 Ağustos 2010 Çarşamba

Füzulidən tərcümə (Saqinamə)



Saqinamə
Qəflət yuxusundan oyandıqda mən
Fərasət bayrağın yüksəltdim həmən
Dunyaya salaraq hikmətli nəzər
Yaranış mülkünə eylədim güzər
Meyxanə tək uyğun, görmədim bir yer
Piri-Muğan kimi yetişkin bir ər
Ona gileyləndim zaman zülmündən:
Mənə cövr eləyir bu devran nədən?
Müdrik ulu ərmiş düşünüb durdu
Mənə xitab edib böylə buyurdu:
Zamanı qınama, tale düyünün
Ağıl üzündəndir yaxşıca düşün
Yanlış xəyallara ağıl dalaraq
Qəzanın tərsinə davrandı ancaq
Muğan daru-ul şəfa seyrinə var get
Bu dərdin dərmanın ondan sual et
Qədəh gərdişinə tabedir zaman
Qədəh gərdişindən şad olur cahan
Könlünü sarsıtma yersiz kədərdən
“Yeddi cam” bağından çiçəklər dər sən
Fələklər seyrindən düşmə təşvişə
“Yeddi cam” meyinden iç şişə-şişə
Dünyaya nur saçan günəş tək şad ol
Yeddi gün şarab iç qəmdən azad ol
Yekşənbə günündə şarab iç bayıl
Sonrakı yekşənbə huşa gəl, ayıl
Şarab üçün paran yoxdursa əgər
Söylə darmadağın olsun fələklər
Düşənbə günü də şarab günüdür
Könül atəşini şarabla söndür
Məzə lazımdırsa istə fələkdən
Aydan bircə dilim göndərsin həmən
Ərğəvan meydən iç qoy qızışsın baş
Obiri seşənbəyə sərxoşca ulaş
Zahid yasaqlardan danışsa birdən
Günahını merrix üstünə at sən
Şarabsız olmasın çərşənbə süfrən
Obir çərşənbəyə sərxoş ulaş sən
Çalış məclisində bulunsun fələk
Utarod və günəş rəqs eyləyərək
Pəncşənbə günü şarab iç öylə
Kədərdən azad ol şərqilər söylə
Bayqın xəyalından bir şey itirsən
Duyarlı bercisdən sual et həmən
Cümədən cüməyə kam al şarabdan
Öylə et ki, mudam sərxoş olasan
Əgər saz lazimsa işarə eylə
Zöhrə məclisinə gəlsin həvəslə
Şənbə gəldiyində ayılmamış ol
Şənbədən şənbəyə sərxoşluqla dol
Saqınmaq istəsən kötülüklərdən

Zühəli qapında qoruqçu et sən
Sirlər xəzinəsin açdı ol ərən
Saqiyə işarət eylədi həmən:
Bu miskin könüldən yükü götürün
Onun dodağına şarab ötürün
Ağla işıq verən şaraba sal meyl
Qaranlıq doğuran şaraba deyil
Şəriət zövq alan şarabdan iç gil
Şəriətdə haram olandan deyil
Ərmiş istəyiylə bir cam saqidən
Şarab alib içdim ehtiyatla mən
O camdan içərim şövqilə doldu
Mükəmməl fərəhlə zövqilə doldu
Mərifət qapısı açıldı mənə
Boş könlüm sirlərə oldu xəzinə
Mərhəba ey saqi ki, sən müxtəsər
Mən tək dərdiməndə eylədin nəzər
Mey içdik söküldü bəndlər dildən
Indi sirlərimə qulaq as lütfən
Saqın qafil olma mey süzməyindən
Saqiya, mey ver gil qədəh-qədəh sən
Səb-ül Məsani(1) tək doldur yeddi cam

Doldur qədəhləri ard-arda müdam
Çevirdi: Güntay
Bakı—19/04/2009
(1). Fatihə surəsinə işarədir ki, yeddi ayədən ibarətdir

Füzulidən tərcümə (xanəndə ilə söhbət)




Xanəndə ilə söhbət
Oldum müğənnilə bir gecə həmdəm
Sirlər dünyasına dolmuşdu aləm
Söylədim sən ey dost, sayqın arxadaş
Məni feyzi-yab et sən yavaş-yavaş
Xanəndə heç bir saz qullanmayaraq
Diliylə şərqilər söylədi ancaq
Sözdən qüvvət alıb o asta-asta
Bilinməz sirləri edirdi ifşa
Sordum ki, bu feyzin qaynaği nədir
Ki zatında yoxdur ozgəlik, kibir
Dedi: ruhanidir gördüyün əsər
Orda nadanlıqdan yoxdur bir xəbər
Özgəyə meyl etmə dost sirrini sən
Özgədən eşitmə eşit özündən
Iradəsiz Neyə sir vermə aman
Versən, eyləyəcək rüsvayi— cahan
Dəflə də dərddaşlıq məsləhət deyil
Bir sillə dəyərsə ifşa edər bil
Çəngi məhrəm etmə iç dünyana sən
Hər yoldan ötənə danışar səndən
Udla dostluq etsən sir vermə saqın
Onda zəka yoxdur itirmiş ağlın
Gizlət sirlərini Tənburdan hər an
Yoxsa eylər səni rüsvayi— cahan
Qanuna sirrini saqin vermə gil
Sirrini faş eylər o, sirdaş deyil
Bu firqəylə görüş haramdır, nədən?
Çünkü sir saxlamaz olmuşlar həmən
Qəza və qədərdən deyilsən agah
Ki necə bir tutruq ərz etmiş ol şah
Tutruqluq sənəti bir istedaddır
Əminlik, əmanət bir yaxşı addır
Cəmadat məhrumdur bu istedaddan
O üzdən bu yüklə yüklənmiş insan
Qoruyub bu sirri naməhrəmlərdən
Onu sahibinə verməlisən sən
Cəmadata etmə içini aşkar
Qəza işlərindən uzaq dur, zinhar!
Sözün hikmətindən qafil olma gil
Söz insan cismində can kimidir bil
Hikmət ərənləri demişlər böylə
Dirilik və ölüm fərqlənir sözlə
Dünyada insandan yalnız qalır ad
Danış ki, yaşamın olmasın bərbad
Ancaq öylə danış sözlər söylə sən
Sonradan utanma xəcalətindən
Öylə qıl sözlərin hər zaman müdam
Həyat qanunu tək eyləsin davam
Batin sirlərini vermə kimsəyə
Zahir əhlinə sən zahirdən söylə
Müğənni, sən qəbul əhlinə varsan
Sözlə və avazla könüllər sarsan
Özgələr vəsfindən çəkin bir təhər
Mənim əhvalımı şərh et müxtəsər
Füzuli sayaqı oturmuşam lal
Izhara sığmayır bu əhval, bu hal
Xoş ol kəs ki, mənə rastlandığım an
Təqvadan danışsın, deyil şarabdan
Şarab vəsfi mənə düşməz o üzdən
Bəllidir şarabın halı əzeldən
Çevirdi: Güntay
1999- Bakı