Mevlana

Ağil xocasına vardım dün gecə,

Dedim iltifat et, gizəmlər söylə!

Dedi deyildir o, söyləniləsi,

                       O, bilinəsidir yalnızca öylə.

با پیر خرد نهفته می گفتم دوش

کز من سخن از راز جهان هیچ مپوش

نرمک نرمک مرا همی گفت بگوش

دانستنی است، گفتنی نیست خموش

Viktor Xava

Viktor Xara:

Oxumaq üçün deyildir oxumalarım,

Səsimi sunmaq üçün də deyildir,

Deyildir bunlar.

Duyqu dolu gitaramın bəstələdiyi kimi,

mən o şeiri avazla oxuyuram.

Çünkü gitarımın yer kürəsində çırpınan bir ürəyi vardır.

Quşlar kimi uçar gitaramın səsi.

Axar su kimi,

Qəhrəmanların yorqun bədənlərini yuyar gitaramın səsi.

Mənim şərqilərim öz amacını bulmuşdur.

Doğru, gitaram bir işçidir,

Yazın bağrından yoğrulan səsi gözəl qoxu fışqırdar çevrəyə.

Mənim gitaramı cinayətkar dövlət adamları sevməzlər.

Onlar güc və altun düşkünləridirlər.

Mənim gitaram şərqiləri ilə 
gələcəyi aydınlığa qovuşdurucaq olan,

işçilərin çağrılarıdır. 

Gitaramın ürəyi güclü olaraq çırpındığında

Ahəngləri anlamlı olur.

Bu şərqiləri oxuyan kişi,

Fədakarcasına qəhrəmanlıq edər.

Mənim şeirim kimsəni mədh etməz.

Biganənin ağlaması üçün şeir yazmıram.

Ölkəmin uzaq bir bölgəsində,

unudulmuş insanlar üçün şeir yazıram.

Yol deyil, kiçik bir cığır olsa da şeirim,

Dərinliyinin sonu yoxdur.

Mənim şeirim hər şeyin başlanqıcı və sonudur.

Ərdəm və fədakarlıqla doludur şeirim.

Hər zaman canlı və hərəkətdə olan şeirim.

Əttar

Fəridəddin Əttar Nişaburi:

Bir mürid, mürşid yanında anbaan,

“Haqq” deyə söyləndi də həp durmadan.

Böylə söyləndi müridin üstadı:

Yox həqiqətdə O´nun heç bir adı

Mövlana mesnevi

Canımız heyvan canından fazla, çox,

Çünkü bizdə bilgi var da, ondan yox.

Canı mənalandıran həp bilgidir,

            Bilgisiz can ey könül boş ilgidir.

Mevlanadan tərcümə

Sən sərxoş u, mən sərxoş, nərdə oluyor xanə?

Bin kəz dedim ey dilbər, az nûş elə peymanə.

Bu şəhrdə mən bir kəs, uslu[1] görəməz oldum,

Hər kəs digərindən sərt, çılqındı və divanə.

Gəl-gəl bu örənlikdə[2], can ləzzətini gör gil!

Can xoş ola bilməz ki, bisöhbəti-cananə.

Hər kûçədə bir sərxoş, hər gûşədə bir çılqın,

Əldə tutuyor sâqi, bir sâğəri-şahânə.

Sən vəqfi-xərabat ol, dəxlin mey u xərcin mey,

Ağıllılara vermə, bundan biricik dânə.

Ey çılqın ozan söylə, sən örtülüsən, ya mən?

Sən tək dəli yânında, mən sanki bir əfsânə.

Evdən dışarı vardım, bir sərxoşa tûş oldum,

Gördüm də baxışlarda, yüz gülşən u kaşanə.

San bir gəmi ləngərsiz, aşmaqdadı tufanda,

Qalmış ona həsrətdə, yüz âqil u fərzânə.

Sordum nərədənsin sən?, rişxənd[3] ilə söyləndi:

Yârım ulu Türküstan, yârımda ki, Fərqânə.

Qismən su və torpaqdan, qismən ürək u candan,

Yârım qıyıdan[4] yalnız, yârımda ki dürdânə.

Sən gəl bana yoldâş ol, bən həm sənim ey dilbər,

Söyləndi ki, bən bilməm, öz kimdi də bigânə.

Mən kəndimi qaybetdim, meyxânədəyim artıq,

Bir köks sözüm vardır, de, anlatıyım ya nə?[5]

Sərxoşça görünmən xoş, sanki bir ağacsın sən,

Bax gör necə hayqırdı, ən sonda bu hənnânə.[6]

Şəms-ül həqi Təbriz sən, gizlənmə bu milətdən,

Mâdâm ki, salmışsan, yüz fitnə və fəttânə.[7]

---

[1] Uslu- ağıllı

[2] Örənlik-xərabə.

[3] Rişxənd- alay edərcəsinə.

[4] Qıyı- sahil.

[5] Ya nə- yoxsa yox?

[6] Hənnanə- Hz. Məhəmmədin ona dayanaraq qonuşduğu ağac.

[7] Fəttanə- fitnəci

Furuğ Fərruxzad

Furuğ Fərruxzad

Çevirdi: Güntay

Qəmsevər

Payız tək olsaydım, keşkə payız tək,

Payız tək səssiz və qəmli olsaydım.

Dilək yarpaqlarım solardı bir-bir,

Gözlərim günəşi buza dönərdi.

******

Köksümün göyləri qəmlə dolardı,

Könlümü sarardı sərt fırtınalar.

Və göz yaşlarım da yağmurlaşaraq,

Yağıb ətəyimi edərdi ıslaq.

******

Nə gözəl olardı payız olsaydım,

Zövqdən, şövqdən rəngə dolsaydım.

Payızla dop-dolu baxışlarımda,

Şair oxuyardı göylər şeirini.

Yanımda isə,

Bir aşiqin qəlbi alovlanardı.

Gizlin dərdin odlu qığılcımında

Mənim şərqilərim....

Qanadları qırıq yel nəğməsi tək,

Qəm ətri saçardı xəstə ruhlara.

Önümdə isə,

Gəncliyin qışının acı siması,

Arxamda isə,

Yayın coşqun, sıcaq, qaynar sevgisi.

Köksüm qəmə, dərdə, ümidsizliyə,

Olardı sığınaq.

Payız tək olurdum keşkə payız tək...

Günəşli olur

Yaxşı bax, gözlərim dərinliyində,

Gör necə əriyir qəm damla-damla.

Bax gör necə, qara üsyankar kölgəm,

Günəşin əlində əsir olmuşdur.

Bax, bütün varlığım viranələşir,

Bir qığılcım məni çəkir içinə

Mənə tələ qurur, məni yüksəldir.

Bax, mənim göylərim,

Parlaq ulduzlarla dolub daşmışdır.

Sən gəldin uzaqdan, çox uzaqlardan,

Işıqlar, qoxular ölkələrindən,

Oturtmusan məni kiçik qayıqda

Ey mənim ümidim, mənim sevimlim

Apar məni, apar, çox uzaqlara

Apar da coşqu və şeir ölkəsinə

Ulduz dolu yolda yürüyüb getdik

Ulduzdan yüksəyə qaldırdın məni

Gör necə ulduzlar yaxmış canımı

Hərarətim var

Qırmızı balaca balıqlar kimi

Göllərdən gecələr ulduz dərdim mən.

Mavi səmaların bu köşklərinə

Uzaqlar nə qədər uzaqmış öncə

Sənin səsin indi yenidən gəlir

Qulaqlarıma

Mələklərin parlaq qanadlarının səsi duyulur

Bax gör ki, mən hara yüksəlmişəm, bax!

Kəhkəşanlara, sonsuqluqlara, əbədiyətə.

Madam sonsuzluğa yüksəlmişik biz

Şərab dalqasıyla məni çimizdir.

Məni öpüşünün ipəyinə bük!

Uzun gecələrin səssizliyində

Məni arzula, məni xatırla!

Məni ulduzlardan ayırma daha,

Məni buraxma!

Gecə,

damla-damla əriyir şam tək

Sənin dadlı-şirin laylalarınla

Mənim gözlərim

Yuxu şərabıyla dop-dolu olur,

Şeirimin beşiyi üstünə bir bax!

Sənin nəfəsinlə aydınlıq olur,

Sənin nəfəsinlə günəşli olur.

24. 07. 2012

Cavab

Tanrı bizim üçün gülümsəyirdi,

Bilməsək də O´nun mərhəmətini.

Arxada gizlincə şarab içmədik.

Qara cübbə geyən mollalar kimi,

Alın, günahlardan qaralar, deyil-

Səccadəyə alın yapışdırmaqdan.

Tanrının adını çəkməmək yaxşı-

Allah-Allah deyib xalqı soymaqdan.

Üzülmərik bir gün şeyx fitva verib,

Cənnət qapısını bizə qaparsa

Bizi kədər ilə yoğuran Tanrı

Açar da qapını rəhməti varsa.

Fırtınalar yudu sevincimizi,

Dəniz ortasında dayanan dağız.

Köksümüz Tanrının evi, qorxmarıq,

Qalsaq da tufanlar önündə yalnız.

Bizim könlümüzdən qopan qığılcım,

Şeyxın üzərinə düşüb yaxarsa,

Eşqin atəşində yanan bizləri,

Suçlu adlandırmaz, sevgisi olsa.

Bizim eşqimizi kötümsəyərək,

Adamlar iftira yayar, sevimsiz.

Ölməz, ürəyində sevgi olanlar

Varlıqdan silinməz bizim eşqimiz.

26. 07. 2012

Saat 22. 30

Qəm çiçəyi

Şadam həsrətində yandığım üçün,

Sənin xəyalınla ağlamaq xoşdur.

Sənə qovuşduqdan sonra, böyləcə,

Ölümsüz eşqinə ağlamaq xoşdur.

Sən öylə düşündün, ayrılarsaq biz,

Sənin xəyalını tərk edərəm mən.

Mən də heyrətdəyəm hər gecə-gündüz,

Könlümün səni tərk etməzliyindən.

Duyuram ırmağın acılarını,

Gecələr bağçada tək dolaşarkən.

Mənim həsrət dolu hayqırışlarım,

Irmaq ağrısıyla qaynaşır həmən.

Bir gecə səssizcə sahildə otur,

Mənim dərdlərimi duyarsan açıq.

Gecə öz kölgənə baxdığın zaman,

Qərarsız ruhumu görərsən açıq.

Səhərin sərincə əsən yeliylə

Şərqi bəstələyib sənə göndərdim.

Göylərdə parlayan ulduzam, sənin-

Damının üstünə ışınlar sərdim.

Dağlar aramıza divar hörsə də,

İnan ki, mən buna heç üzülmərəm.

Mən bir gövərçinəm, yalnızbaşıma,

Uçub dənizlərdən varıb keçərəm.

Quru budaq kimi həsrətində mən,

Tutuşub yavaşça yanmaqdan şadam.

Sənin şəhərinin günəşi ilə,

Bədənim isinib, qavrılmış tamam.

Könlümdə ölməzdir sənin xatirən,

Sən mənim ilk eşqim, sevgi dünyamsan,

Xatirən sevimli payız kimidir,

Türlü-türlü rənglər göstərmiş olan.

Burax, qara cübbə geyən mollalar,

Desinlər haqqımda sözlər çirkincə.

Buna üzülmərəm, düşünürəm ki,

Şeytan yaratmışdır onları məncə.

Ancaq mən gerçək bir qəm çiçəyiyəm,

Sənin xatirənlə təravətim var.

Səssiz gecələrdə, yalnız dünyamda,

Xəyallarım səni yenidən qurar.

26. 07. 2012

Saat 24

Bulaq və daş

Məlik-üş Şüəra Bəhar

Bulaq və daş

Sal dağdan ayrıldı coşğun bir bulaq

Böyük bir daş ilə qarşılaşaraq

Astaca söylədi: “Ey mehriban daş,

Yol ver burden keçim mən yavaş-yavaş.”

Ancaq qəlbi qara namehriban daş

Onu vurub dedi: “Burdan uzaqlaş!

Sellər qarşısında tərpənmədim mən,

Sən kimsən, çəkilim sənin önündən?”

Daşın cavabından sınmadı bulaq,

Torpağı qazmağa başladı ancaq.

Xeyli zəhmət çəkib təlaş edərək,

O daşın böyründən yol açdı gerçək.

Zəhmətlə hər şeyə yetərsən yəqin,

Zəhmət zinətidir bəşəriyətin

Hər zaman ümidlə zəhmətə qatlaş!

Ümidsizliklərdən ölüm verər baş

Sarsılmaq bilməsən işdə hər zaman

Çətin işlərində olacaq asan.

Ərdəbil- 1987